Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Bu aşamada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo yoğunluğu nasıl gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu hemen kaydetmek iyi olur, zira hafıza çabucak silikleşir. Her çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı azaltır zira kalabalık yerlerde ince kokular çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk tek başına kalite göstergesi değildir; yalnızca gücü anlatır. Kısacası ilk denemede sabırlı olmak ve ölçütleri önceden belirlemek işin temeli olur. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir ve yorumlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme sırasında telefon uzakta kalırsa dikkat artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek yanıltıcıdır ayrıca baştan davranıp sonuç çıkarmak sık görülen bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle hafif ama net gelir elbette bu düzen her üründe aynen geçerli olmayabilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. Orta bölümde aroma gücü sıklıkla zirveye yaklaşır ama tonlar belirginleşir hem de genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik olur. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür gerçekten bu yüzden sakin ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde sıcaklık arttığından sertçe notalar öne çıkabilir gerçekten ısınmış tütün kendi karakterini ancak orta kısımda gösterir. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha adil değerlendirme verir. Bölümlerin sınırı çoğu zaman keskin değildir, bu yüzden kabaca üçe bölmek işinizi görür. Değişimleri yakalamak için çekiş aralığını değiştirmemek gerekir. Art arda nefes almak sıcaklığı artırır ve aromayı bozar.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur kılar mutlaka sabit aydınlatma ile sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe uzanan bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı yapar. Bir belli belirsiz aromayı, 5 ise ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır bu sayede odak bölünmez ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda kalır hem de ileride okunduğunda neyi düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Romeo julieta petit julietas kutusu gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı çubuk iki ayrı not alabilir. Puanı vermeden önce birkaç çekiş almak gerekir diğer taraftan yarım notlar vermek fazladan bir yük getirir. Ölçeği her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası genellikle tercih edilen değerdir, çünkü ılımlı aromalar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki puanlar gerçekten belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Bu sayede kayıtlar ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını hem de yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu nedenle yanış çizgisinin eşit ilerlemesini de gözlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden baharatlı tonlar erken belirir nitekim dar çaplılarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde çabuktur. İnce çaplı kısa puro gibi ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz yanma hızı de aromayı hemen etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha yavaş gelir ve notalar sonradan belirir hem de bu çabukluk aromanın algılanma süresini kısaltır. Regalias de londres nasıl içilir gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme düzensizse not kısmına yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı yapar fakat şiddetini düşürmez tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde tadarken ilk olarak dar çaplıyı sonra kalını seçmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun tat hafif olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki bekleme süresi en az yarım saat olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki kanaldan gelir: damaktaki his ile burnun duyduğu aroma oysa bu iki kanal birbirini besler fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için ikisini ayrı ayrı yazmak gerekir bu ayrım başta önemsiz gelse de sonuçları oldukça etkiler. Dumanı ağızdan verirken burundan yavaşça bırakmak burun geçişi denemesidir mesela hafif bir nefes aromayı daha zengin gösterir. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu yöntemle aroma tarafını belirgin verir ayrıca nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha kısa geçirir hızlı bir çekiş de narin tonları siler. Yoğunluk dilde zayıf fakat koku tarafında belirgin olabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak yanılgıyı giderir. Acemi kişiler açısından önce koku yoluyla gelen notalara bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak tarafı da detay vermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı denemek hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca yemek arasında tadım yapacaksanız bu önlem daha da değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra oda sıcaklığında su içmek yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi sağlar. Romeo y julieta wide churchills gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir çünkü yorgun bir damak en güçlü aromayı dahi silik gösterir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları bastırır üstelik buzlu içecekler dili duyarsızlaştırır ve aroma hissini düşürür. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha temiz görünür o nedenle temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli içecekten sonra baharatlı notalar gerçekte olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra tadım yapmak doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay de düşünülebilir; önemli olan içeceğin şekersiz kalmasıdır. Ağız tazelendikten sonra iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle girişilen değerlendirme çoğunlukla hatalı kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk ölçüsünde yanış kısa sürdüğünden aroma değişimi daha az bir aralıkta kalır ayrıca ilk izlenim bu boylarda çabucak silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ve son çekişler arasındaki farkı yakalamak özen ister bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne göre daha sabırlı incelenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir böylece yoğunluğu izlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin payı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo benzeri mini ölçü de kakao tonunu çabucak gösterip biter çünkü değişim dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek çubuktan daha sağlam sonuç verir bu sebeple sakin ve eşit aralıklı çekiş önerilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrı yazmak iyidir. Boy kısaldıkça tat ayrıntısı azalır, fakat güç algısı aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini puro notlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bölüm açmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme aroma gücü konusunda kesin bir yargı vermez demek ki her tadım önceki denemenin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ve saat algıyı etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra belirgin fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak fayda sağlar yoksa benzer notalar her seferinde baştan keşfedilir. Yıl dönümü sürümü puro benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu da zaman kaybına neden olur. Tarih, puro adı ile not tabloya girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan açıldığında ilginç sapmalar gösterir. Notlar birbirinden iki puandan çok sapma varsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz oturur. Kayıtta öz ifadeler uzun paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm belirgin sedir tonu şeklinde bir kayıt tatmin edici sayılır. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin ağızdaki dokusunu anlatır; yoğunluk de notaların şiddetidir zira bu iki ölçüt aynı doğrultuda hareket etmek mecburiyetinde olmaz. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız ölçülür bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme doğurur. Küçük boy yumuşak puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sütlü kahve tonunu net verebilir mesela ağır bir içim sönük bir aromayla gelebilir. La cabaña benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem notasını güçlü taşır kaldı ki dolgun bir duman aromasız de olabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk güçlü lezzet sunabilir aksi hâl de mümkündür. Farkı görmek için iki puan tutmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk arasında yoğunluk ayrımı aramak ince bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi sabır ile tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma algısını en az tütün kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme koşulları değiştirmemekle başlar. Fazla kuru bir ortamda çubuk hızlı yanar böylece keskin tonlar abartılır bu sebeple oda şartlarını de deftere eklemek yararlıdır. Aşırı nemli havada de çekiş ağırlaşır hem de aroma silikleşir sıcaklık ise tütünün yanma hassasiyetini etkileyen ayrı bir değişkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın koruduğu durumu dikkate almak yararlıdır aksi halde farklı günlerde çıkan not farkı üründen sanılabilir. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse fark daha doğru görülür tadım anı seçerken bunu hesaba katın. Havalandırma ortamdaki kokuları azaltır, parfüm ise koku duyusunu şaşırtır hâlbuki asıl etken çoğu zaman odadaki hava veya esinti çıkar. Değerlendirmeyi her seferinde aynı odada tekrarlamak en tutarlı yoldur. Kapalı bir ortamda duman yoğunlaşırsa ikinci çubuğun aroması yanlış algılanabilir. Pencere aralığı bırakmak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar çok sertse kül yapısı bozulur.